Britanya Futbol Tarihine Dair

THE FOOTBALL LEAGUE

Dünyanın en eski futbol organizasyonu The Football League 8 Eylül 1888’de İngiltere’nin East Midlands, West Midlands ve North West Bölgelerinden 12 üye kulüp ile başladı: East Midlands Bölgesi’nden Notts County ve Derby County; West Midlands Bölgesi’nden Aston Villa, Stoke, West Bromwich Albion, Wolverhampton Wanderers; North West Bölgesi’nden ise Accrington, Blackburn Rovers, Bolton Wanderers, Burnley, Everton, Preston North End. Londra başta olmak üzere İngiltere’nin birçok yerinden takım olmadığı görülüyor.

Her kulüp, rakipleriyle bir kez evinde ve bir kez de deplasmanda oynadı. Galibiyet için iki puan ve beraberlik için bir puan verildi. Sezonun ilk gününe kadar galibiyete bir puan konusu tartışılmıştı. İlk ligde Preston North End 40 puanla şampiyon olurken, Aston Villa 29 puanla ikinci, Wolverhampton Wanderers 28 puanla üçüncü sırada yer aldı. Şampiyon Preston’un kadrosundaki oyuncuların İngiliz, İskoç, İrlandalı ve Galli oyunculardan oluştuğu görülüyor ki 1980.lerde ve hatta kısmen 1990.larda bile bu, böyleydi.

***

FA CUP

Dünyanın en eski futbol liginin 1888’de faaliyete geçen İngiltere’nin The Football League organizasyonu olduğunu daha önce belirtmiştim. Ancak en eski organizasyon ise The Football Association Challenge Cup veya yaygın kullanılan adıyla FA Cup.

1871 yılında oynanmaya başlanan FA Cup’da günümüzde İngiltere futbol liglerinde mücadele eden bazı Galler takımları da turnuvaya katılıyor. Bunun yanı sıra bir İskoç takımı olan Quenn’s Park Glasgow takımı 1884 ve 1885 yıllarında FA Cup’ta final oynadı. 1915-1919 yılları arasında I. Dünya Savaşı, 1939-1945 yılları arasında ise II. Dünya Savaşı nedeniyle düzenlenmeyen kupa bu yıllar dışında sürekli düzenlendi.

1872 ilk şampiyonunu çıkartan kupada şu 15 takım yer aldı: Barnes (Londra), Civil Service (Londra), Hitchin (Hertfordshire), Crystal Palace (Londra), Maidenhead (Berkshire), Marlow (Buckinghamshire), Queen’s Park Glasgow, Donington Grammer School (Lincolnshire), Royal Engineers, Reigate Priory (Surrey), Upton Park (Londra), Clapham Rovers (Londra), West Ham Park (Londra), Wanderers (Londra), Harrow Chequers (Londra), Hampstead Heathens (Londra).

Londra ve civarındaki amatör kulüplere sadece İskoçya’dan Queen’s Park’ın katılmasıyla gerçekleşen ilk turnuvada finali oynayan iki kulüpten Wanderers FC 1859 yılında İngiltere’de kurulmuş olan bir amatör futbol takımı; Royal Engineers ise, Britanya Ordusu’na bağlı Kraliyet Mühendisleri’ni temsil eden İngiliz futbol kulübü. 1863 yılında kurulan kulüp.

Kupa Statüsü ve Şampiyonlar

Kupanın statüsü tek maç usulü eleme şeklinde. Maçın berabere bitmesi halinde o maçı deplasmanda oynayan takımın sahasında tekrar maçı yapılıyor, bu maçın da berabere bitmesi halinde 15’er dakikalık iki uzatma devresi oynanıyor, uzatma dakikalarında da eşitliğin bozulmaması halinde seri penaltı atışları turu atlayan takımı belirliyor Tekrar maçında deplasman golü avantajı uygulanmıyor.

759 takımın katıldığı turnuvada 2 öneleme ve 4 eleme turu sonrası -ki bu turlara Qualifying Competition deniyor- takım sayısı 128’e düşüyor ki İlk eleme turlarında yol masraflarını azaltmak için kuzey ve güney ayrımı yapılıyor. Competition Proper denen 128 takımın oynadığı 6 tur sonucu ise yarı finallere ulaşılıyor. Yarı final maçları ve final maçı Wembley Stadyumu’nda oynanıyor. En baştan itibaren her turda yeni seviyede ekipler turnuvaya katılıyor ki Premier League ve  Championship takımları ise kupaya 3.turda katılıyorlar.

Arsenal 20 finalde 13 şampiyonluk elde ederken en fazla şampiyon olan kulüp ve ilk şampiyonluğu 1930’da;  Manchester United    20 finalde 12 şampiyonluk ile onu takip ediyor ve ilk şampiyonluk 1909’da gelmiş. Chelsea 13 finalde 8 şampiyonluğa ulaşırken ilk şampiyonluğu 1970’de ve aynı zamanda kendileri son şampiyon. Tottenham Hotspur 9 finalde 8 şampiyonluk gibi yüksek bir yüzdeye sahip ve ilk şampiyonluk 1901’de gelmiş. Liverpool 14 finalde 7 şampiyonluk elde etmiş ki ilki 1965’de.. Aston Villa da 11 finalde 7 şampiyonluk elde ederken en eski şampiyonlardan ve ilk şampiyonluğu 1887’de gelmiş. Newcastle United 13 finalde 6 şampiyonluğa sahip ve ilki 1910’da. Blackburn Rovers 8’de 6 şampiyonluk elde etmiş ve ilki 1884’de gelmiş ki bu üst grup içinde en eski şampiyon. Everton, Manchester City, West Bromwich Albion da beşer şampiyonluk ile onları takip ediyor. Bu üçlü içinde en eski şampiyon WBA 1888’de. Everton 1906 ve City 1904’de bu zafere ilk kez ulaşmış.

***

EAST MIDLAND REKABETİ – 1

The Football League’den bahsetmişken önemli bir East Midland rekabetinden bahsetmeden olmaz: Notts County ve Nottingham Forest.

Notts County dünyanın en eski profesyonel kulübü ve 1862 yılında kuruldu. 1857’de kurulmuş olan Sheffield F.C. ise amatör bir kulüp. Notts County, 11 diğer kulüp ile 1888 yılında The Football League’i oluşturdular.

1891’de ilk kez FA Cup finali oynayan Notts County ile FA Cup şampiyonluğunu ise 1894 yılında Bolton Wanderers’ı 4-1 ile geçerek elde etti. Jimmy Logan bu karşılaşmada hat-trick yaparak FACup finallerinde bir ilki gerçekleştirdi. 1910’da Meadow Lane’e geçtiler. İkinci Dünya Savaşı sırasında Meadow Line bombalar ile zarar gördü. 1946-47 sezonunda Trent nehri City Ground’a zarar verince saha geçici olarak Nottingham Forest tarafından kullanıldı. 1950.ler bittikten sonra Nottingham Forest şehrin daha büyük kulübü haline gelmeye başlamıştı.

1862 sonrasında çok sayıda kulüp kurulduğu görülürken bunlardan birisi olan Nottingham Forest 1865’de kuruldu ve ilk resmi karşılaşmasını da 1866’da Notts County’e karşı oynadı. Kırmızı renk, kuruluşlarında forma gibi konularda destek oldukları Liverpool, Arsenal and Brighton & Hove Albion kulüplerine de aktardıkları bir renk oldu. Forest’in 1888’de the Football League’e başvurusu reddedildi ve onlar da 1889’da sadece 3 sezon devam edecek olan the Football Alliance’a dahil oldular. Forest, FA Cup’da beşinci yarı finalinde 1898’de Southampton’ı geçerek finale çıktı ve yıllarca bir başka ezeli rakipleri olacak Derby County’i 3-1 yenerek şampiyon oldu.

1975 yılında Brian Clough’ın Nottingham Forest’in başına geçip 18 yıl boyunca yönettiği dönemde birçok başarı ile büyük sükse yaptılar ki o sıralarda ezeli rakip, nehrin öteki yakası Notts County 2.Ligde mücadele ediyordu.

Notts County ile Nottingham Forest arasındaki büyük rekabete yıllar içinde komşu kulüpler Mansfield Town, Derby County, Leicester City, Lincoln City ve Chesterfield de eklendi. Hatta buna Sheffield kenti kulüplerini de eklemek mümkün.

Fotoğrafta Trent Nehri iki yakasında önde Meadow Lane, arkada City Ground, en ileride ise Trent Bridge Kriket Stadyumu var.

***

EAST MIDLAND REKABETİ – 2

Bir başka East Midland rekabeti de Derby County ve Nottingham Forest arasında. Bu gece de Championship’de karşı karşıya geliyorlar. İkisi arasında ilk karşılaşma 1892 yılında ve yıllar içinde ikisinde birden oynamış birçok oyuncu var ki bunların başında Peter Shilton geliyor. Önce 1977-82 arasında Nottingham Forest ve sonra da 1987-92 arasında Derby County formaları giydi. Ancak en önemli isim bir teknik direktör, Brian Clough.

Ünlü teknik direktör 1967-73 arasında Derby County’i ve 1975-93 arasında da Nottingham Forest’i çalıştırdı. Onun döneminde 1968-69 sezonunda Derby County 2.Lig şampiyonu olduktan sonra 1971-72 sezonunda büyük bir sürprizle 1.Lig şampiyonluğuna ulaştı. 1972-73 sezonunda ise Şampiyon Kulüpler Kupası’nda yarı finale kadar yükseldi ve Juventus’a elendi. Nottingham Forest Brian Clough döneminde 1976-77 sezonunda 2.Lig şampiyonluğundan sonra 1.Ligdeki ilk sezonda hem lig şampiyonluğunu hem de Lig Kupasını kazandı. 1978-79 Sezonunda ise Malmö’yü finalde geçerek Şampiyon Kulüpler Kupasına ulaşarak iki sezonda 2.Ligden Avrupa’nın zirvesine tırmanarak inanılmazı başardı. Bununla da yetinmeyip 1978-79 sezonunda ligde ikinci olurlarken Lig Kupasına üst üste ikinci kez ulaştı. 1979-80 sezonunda Lig Kupasında final oynayan Nottingham Forest bir önceki yılın şampiyonu olarak ligi kazanmasa da Şampiyon Kulüpler Kupası’na katıldı. İngiltere şampiyonu Liverpool, Sovyet şampiyonu Dinamo Tiflis’e ilk turda elenirken Nottingham Forest bu sefer finalde Hamburger SV’ı yenerek kupaya uzandı. Peter Shilton’ın kalesinde olduğu Forest bir lig şampiyonluğuna karşılık iki Şampiyon Kulüpler Kupası ile tarihe geçti.

Derby ile Nottingham arasındaki Brian Clough ismi verilen yolun tabelalarından birisi

***

MERSEYSIDE

Merseyside, Liverpool’un hemen kuzeyinde İrlanda Denizi’ne karışan ve kontluğa isim olarak seçilen “Mersey Nehri”‘nin halicinin iki tarafında bulunan ve merkezi Liverpool olan bir şehirleşmiş bölge. Liverpool şehrinin iki efsane kulübünün arasında karşılaşmalar da Merseyside Derbisi deniyor.

Maviler ve kırmızılar… Aynı şehrin bu iki takımında hangisi kazanırsa şehir o renge bürünüyor gibi düşünülüyor.

Stadyumları fotoğrafta görüldüğü üzere Stanley Parkı’nın yanında ve bir taş atışı uzaklıkta olan bu iki kulüp ve stadyumları nasıl ortaya çıkmış? Kısaca bakarsak:

Everton FC, 1878’de Stanley Park’ta oynayan St. Domingo’s Kilisesi Okulu’ndan bir grup çocuk tarafından kuruldu. Kulübün renkleri beyaz şort ve çoraplarla kraliyet mavisi formalardı. Domingo’s FC ismiyle kurulan kulüp 1879’da Everton oldu.  140 yıllık kulüp, 1888’de kurulan en üst ligi sadece 4 sezon kaçırdı ki 100’den fazla sezon oynayan tek kulüp. 64 sezondur da aralıksız en üst ligde. 9 kez de Lig şampiyonluğu kazandılar. Bir Kupa Galipleri Kupası ve 13 adet de İngiltere’deki diğer kupalar. Everton’ın evi Goodison Park, İngiltere’de inşa edilen ilk büyük futbol stadyumu.

Liverpool FC, 1892 yılında Anfield Road futbol sahasına sahip olan John Houlding tarafından kuruldu. O tarihe kadar Everton FC, Anfield’de oynuyordu, ancak tabii ki bu şartlarda yerlerini değiştirerek Goodison Park’a geçtiler. Başta kırmızı forma beyaz şortları olan kulüp 1964’de sadece kırmızıya döndü. Liverpool FC, özellikle 1970 ve 1980’lerde İngiliz ve Avrupa futboluna domine etti. Kulübün, 5 Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası, 3 UEFA Kupası, 18 Lig şampiyonluğu var. 30 tane de İngiltere’deki diğer kupalardan kazanmış durumda.

***

LIVERPOOL

Dün Everton’ın bir dönemine toplu olarak bakmış ve Liverpool’u daha önce parça parça buraya yansıttık; ama toplu olarak Liverpool fırtınasının fotoğrafını buraya yansıtmak gerek demiştik. “Neden belli bir yaştaki herkes Liverpool da Liverpool diyor, neden Premier League sonrası başarısız olduklarında o kadar konu oldu?” sorularının cevabı aşağıda.

İngiltere 1.Lig Şampiyonlukları: 1972–73, 1975–76, 1976–77, 1978–79, 1979–80, 1981–82, 1982–83, 1983–84, 1985–86, 1987–88, 1989–90

İngiltere 1.Lig İkincilikleri: 1973–74, 1974–75, 1977–78, 1984–85, 1986–87, 1988–89, 1990–91

FA Cup Şampiyonlukları: 1973–74, 1985–86, 1988–89, 1991–92

FA Cup İkincilikleri: 1976-77, 1987-88

Lig Kupası Şampiyonlukları: 1980–81, 1981–82, 1982–83, 1983–84

Lig Kupası İkincilikleri: 1977-78, 1986-87

Şampiyon Kulüpler Kupası Şampiyonu: 1976–77, 1977–78, 1980–81, 1983–84

Şampiyon Kulüpler Kupası İkincisi: 1984-85 (Bu final ile 6 yıl Avrupa’dan men cezası)

UEFA Kupası Şampiyonluğu: 1972–73, 1975–76

Yani 20 sezonun 18’inde ligde ilk iki sırada ve bunların 11’inde şampiyon, 7’sinde ikinci. Buna ilave olarak 6 FA Cup finali ve 4 şampiyonluk; 6 Lig Kupası finali ve 4 şampiyonluk; Avrupa’da ise 5 Şampiyon Kulüpler Kupası finali ve kazanılan 4 şampiyonluk; 2 UEFA Kupası finali 2 şampiyonluk ki bu 20 sezonun son 6’sında cezalıydı.

Kırmızılar bu sebeple efsane olmuşlardı ve bu sebeple en azından belli bir yaş grubunda bu kadar hayranı var…

Fotoğraftaki kadro ilk Şampiyon Kulüpler Kupasını kazanan kadro ki lig şampiyonluğunu da kazanmışlardı.

Sonra mı? Sonra Premier League kuruldu ve Alex Ferguson ile Manchester United dönemi başladı.

***

FULHAM – CRAVEN COTTAGE

 

Craven Cottage – İlk Yıllar

 

Craven Cottage – 1980.lerde

 

Craven Cottage – Günümüzde

***

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir