Preud’homme ve Kupa Finali 

Mayıs 1982 köydeki son günlerimdi. Gözümü orada açmıştım ve yeni taşınacağımız ilçe, yani Tire’deki hayatımı merak ediyordum. Salı günleri Tire pazarına gidiyorduk, bazen de annem ve babamın öğretmenler toplantısı olduğunda onlarla doğal olarak ben de gidiyordum; ama şimdi sürekli yaşama fikri gözümü korkutmuştu. Onlar yine  köyde öğretmenlik yapacaklardı, ama biz kasabada oturacaktık ve ben orada ilkokula devam edecektim. Bu fikir son derece saçma gelmişti, köydeki hayata alışkındım ve başka da hayat bilmiyordum, o an için öğrenmek de istemiyordum.

Taşınmamıza bir ay kala Barcelona ile Standard Liege arasında oynanacak olan 1981-82 Kupa Galipleri Kupası finali için ekran karşısındaydım. Çocukluğumun önemli olaylarıydı Avrupa Kupalarının finalleri. Barcelona’nın yarı finalde Tottenham Hotspur takımını, Standard Liege’in ise bir önceki yılın Kupa Galipleri Kupası Şampiyonu Dinamo Tiflis takımını elediğini öğrenmiştim. Dinamo Tiflis ismini hatırlıyordum. Tottenham Hotspur takımını yeni duysam da İngiliz takımlarına da aşina olmaya başlamıştım. Barcelona’nın ilerleyen yıllarda hayatımda ve hatta bütün futbolseverlerin hayatında çok önemli bir yere sahip olacağını henüz bilmiyordum. Standard Liege de yeni bir isimdi, ama Anderlecht ve Belçika milli takımlarından haberdardım.

Şehirler ve Haritalar

Ertesi gün haritalardan ismi geçen dört takımın şehirlerine baktığımı hatırlıyorum ki, haritadan ülke ve şehir bulmak en keyif aldığım oyunlardandı. Ancak henüz Tottenham Hotspur’un isminden hangi şehre ait olduğunu çıkartamayacağımı akıl edecek yaşta değildim. Her geçen yıl ülke, şehir, takım, futbol bilgimin arttığını görmek hoşuma gidiyordu. Bir yandan birgün o ülkelere şehirlere gidebilmenin heyecanını yaşarken, bir yanda da daha köyden kasabaya taşınma fikri bile beni korkutuyordu. Bu ne yaman çelişki diyecek yaşta değildim, çünkü sadece bir çocuktum.

Standard Liege’in kalesinde kıvırcık aslan yelesi gibi saçlarıyla genç bir kaleci vardı: Michel Preud’homme. Belçikalı kaleciyi o gün ilk kez izlemiş ve çok etkilenmiştim. Bu karizmatik kalecinin dünyanın en iyi kalecisi seçilmeye kadar giden yolunda kendisiyle ilk karşılaşmam o anda olmuştu..

Michel Georges Jean Ghislain Preud’homme

1959 yılında Belçika’nın Ougree şehrinde dünyaya gelen, bizim bildiğimiz kısa ismiyle Michel Preud’homme, çocukluğunu Standard Liege stadyumunun çevresinde geçirmişti. 10 yaşındayken adeta kaderi olan Standard Liege takımının alt yapısına katılmış ve 18 yaşına kadar bu takımın alt yapısında görev almıştı.

Standard Liege Günleri

Genç takımda geçen sekiz yıldan sonra 18 yaşında A takıma katılan Preud’homme, 1977 Ağustos ayında takımın asıl kalecisi Christian Piot ve ikinci kaleci Jean-Paul Crucifix arka arkaya sakatlanınca hemen kalede görev alma fırsatını ele geçirmişti. Ancak takip eden dört sezon boyunca hiç ilk kaleci olmayı başaramayacaktı, Milli takım tarafına gelince kulübünde ara ara oynasa da 1979 yılında Avusturya karşısında ilk milli karşılaşmasına çıkmayı başarmıştı. O dönemde Jean-Marie Pfaff, Theo Custers ve Jackie Munaron’un milli takımda ağırlığı vardı ve Preud’homme 1987 yılına kadar da özellikle Pfaff’ın arkasında sırasını beklemek durumunda kalacaktı.

Şampiyon olmasa da sürekli olarak Avrupa Kupalarında yer alan Standard Liege, 1980-81 sezonunda bir önceki sezon gerçekleşen lig ikinciliğini takiben UEFA Kupasında yer almış ve çeyrek final oynamıştı; ligde gelen üçüncülüğün yanı sıra Belçika kupasında şampiyonluk gelmişti. Takip eden sezonda Raymond Goethals’ın teknik direktör olmasıyla Preud’homme’ın kaderi de değişecekti, artık takımın sürekli olarak birinci kalecisiydi. O sezon Standard Liege, Kupa Galipleri Kupasında müthiş bir performans göstermiş, sırasıyla Malta’nın Floriana, Macaristan’ın Vasas, Portekiz’in Porto ve Sovyetler Birliği’nin Dinamo Tiflis takımlarını eleyerek finale yükselirken, sadece bir karşılaşmada berabere kalmış, kalan bütün karşılaşmalarından galip ayrılmıştı. Bunlar olurken genç Preud’homme sekiz karşılaşmada kalesinde sadece dört gol görmüştü.

Finalde güçlü Barcelona’nın karşısında Standard Liege hemen öne geçmişti. Takip eden dakikalarda Preud’homme Barcelona akınlarına direnmeye çalışırken ilk yarının sonlarında ve ikinci yarıda gelen iki gole engel olamamıştı. Bu kupa kaçmıştı, ancak ligde gelen zafer Preud’homme’un henüz 23 yaşında elde ettiği ilk şampiyonluğuydu.

Kupa Finali Sonrası

1982-83 sezonunda ilk Şampiyon Kulüpler Kupası tecrübesini yaşayan Preud’homme’lu Standard Liege sadece ikinci turu görebilmiş ve İtalya’nın ünlü Juventus’una karşı başarılı olamamışlardı. Ligde gelen şampiyonluk Standard Liege için Belçika’da bariz bir üstünlük anlamına geliyordu. Bir sonraki sezon Şampiyon Kulüpler Kupasında yine ikinci turda bu sefer İskoçya’nın ünlü Dundee United takımına karşı koyamamışlardı.

Belçika milli takımı 1984 Avrupa Şampiyonasına katılmaya hak kazanmıştı. Kupa öncesinde Belçika’da patlak veren şike skandalına Michel Preud’homme’un da adı karışmıştı. 1981-82 sezonunun son haftasında oynanan Standard Liege-Watershei Thor karşılaşmasında Standard Liege teknik direktörü Raymond Goethals’ın baş sorumlu olduğunun tespit edildiği bir anlaşma olduğu ortaya çıkmıştı. Kaptan Eric Gerets başta olmak üzere her iki takımdan birçok oyuncu iki yıl futboldan men cezası almıştı. Michel Preud’homme ısrarla masum olduğunu iddia etse de cezadan kurtulamamıştı. Yaklaşık 240 karşılaşmada görev aldığı ve 10 yaşında geldiği kulübünden iki yıl oynayamadan ve cezası bitince hiç de hoş olmayan bir şekilde ayrılmak zorunda kalmış; dünya çapında bir kaleciye dönüşeceği KV Mechelen’e transfer olmuştu.

KV Mechelen Günleri

Michel Preud’homme Standard Liege’den uzaklaştırıldıktan sonra gittiği yeni takımında ilk sezonunda Belçika Kupası’nı kazanarak iyi bir başlangıç yapmıştı. İkinci sezonu hem kendisi hem de kulübü için çok daha güzel geçmiş ve Avrupa Kupa Galipleri Kupası’nda fırtına gibi esmişlerdi. Sırasıyla Romanya’nın Dinamo Bükreş, İskoçya’nın St.Mirren, Sovyetler Birliği’nin Dinamo Minsk ve İtalya’nın Atalanta takımlarını eleyerek finale yükselmişlerdi. Bu süreçte hiç kaybetmemişler ve Preud’homme sekiz karşılaşmada kalesinde sadece üç gol görmüştü. Finalde karşılarında eski gücünde olmasa da bu kupalarda çok daha tecrübeli olan komşunun Ajax takımı vardı. Rakibin erken 10 kişi kalmasıyla rahatlayan KV Mechelen, Preud’homme’ın iyi performansı ve ikinci yarının başında gelen tek golle kupaya uzanmıştı. Preud’homme ikinci Kupa Galipleri Kupası finalinde şampiyon olmayı başarmıştı. Ligde gelen ikinci sıra, bir sonraki sezon olan 1988 – 89 sezonundaki lig şampiyonluğunun habercisiydi. Aynı sezon KV Mechelen yine Kupa Galipleri Kupasında bu sefer yarı finale kadar yükselmeyi başaracak, ancak bu sefer İtalyanlara karşı başarılı olamayacak, Sampdoria’ya elenecekti. Yarı finale kadar Preud’homme kalesinde hiç gol görmemişti.

Daha birkaç yıl önce esamesi okunmayan KV Mechelen takımı Preud’homme geldikten sonra üç yıl içinde bir lig şampiyonluğu, bir lig ikinciliği, iki Belçika kupası şampiyonluğu, bir Avrupa Kupası şampiyonluğu, bir Avrupa Kupası yarı finali gibi başarılar elde etmişti. 1989-90 sezonunda Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupasında KV Mechelen sırasıyla Norveç’in Rosenborg ve İsveç’in Malmö takımlarını saf dışı bırakırken, Preud’homme kalesinde sadece bir gol görmüştü. Ancak çeyrek finalde Gullit, Rijkaard ve Van Basten’lı Milan ile eşleşmek gibi bir talihsizlikleri olmuş; 0-0 ve 0-2’lik sonuçlarla kupaya veda etmişlerdi.

1990 Dünya Kupası

Preud’homme birkaç yıldır Belçika milli takımının birinci kalecisiydi. İlk turda Uruguay ve Güney Kore’yi yenmişler, ancak İspanya’ya kaybetmişlerdi. İkinci turda İngiltere’ye karşı çok iyi mücadele etmiş olmalarına rağmen uzatmalarda gelen golle 1-0 kaybederek kupaya veda etmişlerdi. Preud’homme kalede olduğu ilk dünya kupası tecrübesinde 31 yaşındaydı. Yıllardır peşinde olduğum bu muhteşem kaleci, bir efsanenin, Jean Marie Pfaff’ın sahalardan çekilmesiyle hak ettiği yere gelmişti.

Kupa Sonrası Mechelen Günleri… 1990 Dünya Kupası sonrası KV Mechelen ligde yine üst sıralardaydı, hatta ilk sezonda ikinci sırada yer almıştı, ama yavaş yavaş düşüş başlamıştı. Avrupa Kupalarında da takım ilk turda eleniyordu. Sadece 1993-94 sezonunda UEFA Kupasında üçüncü tura çıkmışlardı ki, o sezon da ligde ancak sekizinci sırada kendilerine yer bulmuşlardı. Mechelen’de geçirdiği yıllar boyunca hep dünyanın en iyi kalecileri arasında gösterilen Preud’homme artık 35 yaşındaydı.

1994 Dünya Kupası

Hollanda, Fas ve Suudi Arabistan ile aynı grupta yer alan Belçika’nın gruptan çıkmasına kesin gözüyle bakılırken Suudiler büyük sürpriz yapmıştı. Fas herkese yenilirken diğer üç takım birbirini yenmiş ve Belçika bu üçlü içinde averajla elenmişti. Üç karşılaşmada kalesinde sadece bir gol yemesine rağmen ikinci Dünya Kupası da Preud’homme için hüsranla sonuçlanmıştı. Daha sonra birkaç milli karşılaşmada daha görev aldıktan sonra 1994 yılının sonunda milli takım defterini kapatmıştı. Toplamda 58 kez görev aldığı milli formayı ilk kez yirmi yaşında giymişti; ancak forma giydiği karşılaşmaların çoğu otuzlu yaşlarındaydı.

Benfica Günleri

1994 Dünya Kupası sonrası ilk yurtdışı tecrübesi için Portekiz’in ünlü takımı Benfica ile anlaşmıştı. Preud’homme yeni takımının ilk yabancı kalecisiydi.  Benfica bir önceki sezonun şampiyonuydu ve Preud’homme için ilk kez Şampiyonlar Ligi’nde oynama fırsatı çıkmıştı. İlk turdaki grup karşılaşmalarını birinci sırada tamamlayan Benfica, çeyrek finalde o sezon final oynayacak olan Milan’la karşılaşmış ve elenmişti. İkinci sezon ligde gelen ikinci sıranın yanı sıra UEFA Kupasında üçüncü turda o sezon şampiyon olan Bayern Münih takımına elenmişlerdi. Ancak ezeli rakipleri Sporting’i finalde 3-1 yenerek elde ettikleri Portekiz Kupası Preud’homme’a Portekiz’deki ilk kupasını getirmişti.

İlginç bir şekilde Preud’homme’ın Benfica’da oynadığı beş sezonun hepsinde bir başka önemli takım olan Porto lig şampiyonu olmuştu. Son sezonunda bir önceki sezon ikinci oldukları için katıldıkları Şampiyonlar Liginde bu sefer çeyrek finali kılpayı kaçırmışlardı. Sıradışı performansları ve akıl almaz kurtarışları sebebiyle Benficalı taraftarlar ona “Saint Michel” yani “Aziz Michel” ismini takmışlardı. O sezon kariyerini sonlandırmaya karar veren Preud’homme 10 Ağustos 1999 tarihinde, 40 yaşındayken bir özel karşılaşmada Bayern Münih’e karşı son kez Benfica kalesine geçmiş ve futbola veda etmişti.

Nasıl Bir Kaleciydi?

Belçika milli takımında çoğunluğu otuzlu yaşlarında olmak üzere 58  kez forma giymiş olan Michel Preud’homme, IFFHS tarafından 1987 yılında dünyanın en iyi ikinci kalecisi, 1994 yılında dünyanın en iyi kalecisi, UEFA tarafından 1994 yılında en iyi kaleci seçilmişti. 1994 Dünya Kupasında Yaşin Ödülünü, Belçika’da da birçok kez kez en iyi kaleci ödülünü alan bu renkli ve kendinden emin adam için genel olarak dünya standartlarında, zarif, verimli gibi sıfatlar kullanılırdı. Onu bana hatırlatanlar genel olarak: hızlı reaksiyonları, çevikliği, muhteşem kurtarışları, güçlü bir şekilde kalede duruşu ve ceza sahasına hakimiyetiydi; ceza sahasına yapılan ortaları toplayıp hızla oyunu başlatırdı. Mechelen’de geçirdiği 1987 – 94 yılları arasında dünyada her zaman en iyi 10 kaleci arasında yer alan karizmatik Preud’homme insana “işte bu adam kaleci” dedirtiyordu.

Son olarak Michel Preud’homme’dan en iyi kurtarışlar…